in สาระน่ารู้

‘หมาน้อย’ ความอร่อยพื้นบ้าน

‘หมาน้อย’ ความอร่อยพื้นบ้าน
‘หมาน้อย’ ความอร่อยพื้นบ้าน

‘หมาน้อย’หรืออีกชื่อหนึ่งก็คือ หมอน้อย ซึ่งมีชื่อหลักว่า กรุงบาดาล หรือ กรุงเขมา แต่ชาวอีสานมักเรียกว่า เครือหมาน้อย มีลักษณะเป็นไม้พุ่มแกมเลื้อย เป็นสมุนไพรชนิดหนึ่ง จัดอยู่ในวงศ์เดียวกับบอระเพ็ด ถูกนำมาใช้เป็นตัวยาสามัญประจำบ้านในปี พ.ศ. 2556 ใช้รากเป็นตัวยาในการลดไข้ ทั้งยังเป็นส่วนประกอบในยาประสะกานพลู แก้ปวดท้อง เนื่องจากธาตุไม่ปกติ และยังใช้เป็นส่วนประกอบในยาประสะเจตพังคี แก้จุกเสียด แน่นท้อง

ตามตำรายาไทย ส่วนเหนือดิน เป็นยาแก้ร้อนใน แก้โรคตับ ราก มีกลิ่นหอม รสสุขุม ใช้แก้ไข้ แก้ดีรั่ว ดีล้น ดีซ่าน เป็นยาขับปัสสาวะ ยาถ่าย แก้ไข้มาลาเรีย ใช้เป็นยาเจริญอาหาร ยาอายุวัฒนะ ยาช่วยย่อย แก้ท้องร่วง บวมน้ำ แก้ไอ ขัดเบา กระเพาะปัสสาวะอักเสบ และใช้ในรายถูกงูกัด เป็นยาลดไข้ แก้ปวดท้อง โรคหนองใน ราก รสหอมเย็นสุขุม แก้ไข้ แก้ดีรั่ว ดีซ่าน เป็นยาอายุวัฒนะ บำรุงอวัยวะเพศให้แข็งแรง แก้ลม โลหิต กำเดา แก้โรคตา ขับปัสสาวะ แก้บวมน้ำ ใช้เคี้ยว แก้ปวดท้อง และโรคบิด ระบายนิ่ว แก้กระเพาะปัสสาวะอักเสบ ไอเจ็บหน้าอก เป็นยาขับเหงื่อ ยาขับระดู ยาบำรุง ยาสงบประสาท ยาขับน้ำเหลืองเสีย ยาสมาน รากและใบ พอกเป็นยาเฉพาะที่ แก้โรคผิวหนัง หิด ลำต้น ดับพิษไข้ทุกชนิด บำรุงโลหิตสตรี เป็นยาพอกแก้ตาอักเสบ เนื้อไม้ แก้โรคปอด และโรคโลหิตจาง ใบ แก้ร้อนใน พอกแผล ฝี แก้แผลมะเร็ง แก้หืด ใช้ทาภายนอกแก้หิด นอกจากหมาน้อยจะมีสรรพคุณทางยามากมายแล้ว เรายังสามารถนำเอาหมาน้อยมาปรุงแต่งเป็นอาหารได้อีกด้วย

เช่นนำมาปรุงผสมกับน้ำใบย่านางใส่ในป่นปลา อีกทั้งยังสามารถนำเอามาทำอาหารได้ นำมาทำของหวานประเภทวุ้น หรือที่มักเรียกกันว่า วุ้นหมาน้อย เนื่องจากในหมาน้อยมีสารประเภท เพคติน เมื่อนำมาขยำกับน้ำทิ้งไว้สักพักจะกลายเป็นวุ้น โดยมีวิธีทำคือ  เลือกใบหมาน้อยที่แก่จัด ลักษณะเป็นใบสีเขียวเข้ม ใบค่อนข้างใหญ่ ประมาณ 30 ใบ นําใบหมาน้อยที่คัดไว้ประมาณ 30 ใบ มาล้างทําความสะอาด แล้วตั้งทิ้งไว้ให้พอหมาดๆ นําใบหมาน้อยมาขยี้จนใบหมาน้อยเหลือแต่เส้นใบ ขยี้จนหมดให้เหลือแต่เส้นใบ และนำใบย่านาง มาล้างทําความสะอาด แล้วขยี้จนเหลือแต่ก้านใบ จากนั้นนํามาผสมกับน้ำใบหมาน้อย เสร็จแล้วนําไปกรองใสภาชนะที่เตรียมไว้ เอาก้านออกจากน้ำใบหมาน้อยจนหมด ให้เหลือแต่น้ำ ปล่อยทิ้งไว้สักพัก น้ำหมาน้อยที่ขยี้ไวจะเริ่มจับตัวเป็นวุ้น แล้วจับตัวแข็งขึ้นเป็นก้อนวุ้น จากนั้นใช้มีดตัดเป็นชิ้นเล็ก เหมือนลูกเต๋า แช่เย็นไว้ในตู้เย็น

เวลารับประทานจึงนํามาผสมกับน้ำเชื่อมและน้ำกะทิ ใส่น้ำแข็งเล็กน้อย เท่านี้ก็จะได้วุ้นหมาน้อยลอยแก้ว รับประทานคลายร้อนได้แล้ว

 

 

Written By: